Choroba przy umowie zleceniu nie oznacza automatycznie wypłaty pieniędzy. O tym, czy L4 będzie płatne, decyduje przede wszystkim zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, a wysokość świadczenia zależy od podstawy składek i długości zwolnienia. Wyjaśniam, ile można otrzymać, jak obliczyć zasiłek oraz co zrobić po wystawieniu e-ZLA.
Najważniejsze zasady płatnego L4 na zleceniu
- Ubezpieczenie chorobowe przy umowie zleceniu jest dobrowolne.
- Prawo do zasiłku zwykle powstaje po 90 dniach nieprzerwanego ubezpieczenia.
- Standardowy zasiłek wynosi 80% podstawy wymiaru, a nie 80% kwoty netto.
- Podstawę najczęściej stanowi średni przychód z 12 miesięcy, pomniejszony o 13,71%.
- Bez opłacanej składki chorobowej zwolnienie może być bezpłatne.
Jak działa L4 przy umowie zleceniu
Przy zleceniu nie obowiązują dokładnie te same zasady co przy etacie. Zleceniobiorca nie otrzymuje od zleceniodawcy wynagrodzenia chorobowego za pierwsze 33 dni niezdolności do pracy. Jeżeli ma odpowiednie ubezpieczenie, od pierwszego dnia spełniającego warunki może otrzymać zasiłek chorobowy.
Najważniejsze jest to, czy z tytułu umowy podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu. Składka wynosi 2,45% podstawy i jest finansowana przez zleceniobiorcę. Samo ubezpieczenie zdrowotne nie daje prawa do wypłaty za czas choroby.
Jeżeli nie złożyłeś wniosku o objęcie ubezpieczeniem chorobowym, e-ZLA potwierdza niezdolność do pracy, ale nie tworzy automatycznie prawa do pieniędzy. W praktyce to właśnie pomylenie ubezpieczenia zdrowotnego z chorobowym jest jednym z najczęstszych powodów rozczarowania przy pierwszym L4 na zleceniu.
Kiedy zlecenie nie daje prawa do chorobowego
Prawo do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego istnieje tylko wtedy, gdy zleceniobiorca podlega z tego tytułu obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Dlatego problem może dotyczyć między innymi ucznia lub studenta do 26. roku życia, który wykonuje zlecenie objęte zwolnieniem ze składek społecznych.
Podobnie może być przy zbiegu kilku tytułów ubezpieczenia. Jeżeli zlecenie nie jest oskładkowane społecznie, nie można po prostu dopisać do niego samej składki chorobowej i oczekiwać zasiłku.
Ile wynosi zasiłek chorobowy na zleceniu
Standardowo zasiłek chorobowy wynosi 80% podstawy wymiaru. Ta podstawa nie jest jednak równa kwocie brutto wpisanej na rachunku. Zwykle pomniejsza się ją o 13,71%, czyli składki emerytalną, rentową i chorobową finansowane przez ubezpieczonego.
Przy stałym miesięcznym wynagrodzeniu i co najmniej 12 miesiącach ubezpieczenia można użyć uproszczonego wzoru:
średni przychód brutto - 13,71% = podstawa zasiłku
Następnie podstawę mnoży się przez 80%, a wynik dzieli przez 30. Otrzymaną stawkę dzienną mnoży się przez liczbę dni objętych zwolnieniem. Kwota z tabeli jest kwotą orientacyjną i nie uwzględnia indywidualnych rozliczeń podatkowych.
| Przychód brutto miesięcznie | Podstawa po odliczeniu 13,71% | Zasiłek za 30 dni | Zasiłek za 10 dni |
|---|---|---|---|
| 4000 zł | 3451,60 zł | 2761,28 zł | 920,43 zł |
| 5000 zł | 4314,50 zł | 3451,60 zł | 1150,53 zł |
| 7000 zł | 6040,30 zł | 4832,24 zł | 1610,75 zł |
Przykład z wynagrodzeniem 5000 zł brutto pokazuje, że 10 dni zwolnienia daje około 1150,53 zł zasiłku przed rozliczeniem podatku. Nie jest to więc 80% kwoty netto otrzymywanej zwykle na konto.
Wyjątkiem od standardowej stawki są między innymi niezdolność do pracy w czasie ciąży oraz wypadek w drodze do pracy lub z pracy. W takich sytuacjach świadczenie może wynosić 100% podstawy. Pobyt w szpitalu sam w sobie nie obniża obecnie stawki do 70%, ponieważ standardowo również wtedy stosuje się 80% podstawy.
Po ilu dniach zlecenia przysługuje płatne L4
Przy dobrowolnym ubezpieczeniu chorobowym obowiązuje zazwyczaj 90-dniowy okres wyczekiwania. Oznacza to, że samo zgłoszenie do ubezpieczenia nie wystarczy, jeśli zachorujesz po kilku dniach od rozpoczęcia zlecenia.
Do okresu wyczekiwania można doliczyć wcześniejsze ubezpieczenie chorobowe, jeżeli przerwa między okresami nie przekroczyła 30 dni. Ciągłość może być także zachowana w niektórych szczególnych sytuacjach, na przykład po urlopie bezpłatnym lub wychowawczym.
Wyjątki od okresu wyczekiwania
W określonych przypadkach zasiłek może przysługiwać bez czekania 90 dni. Dotyczy to między innymi osoby, która została objęta ubezpieczeniem w ciągu 90 dni od ukończenia szkoły lub studiów, a także niezdolności spowodowanej wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy.
Jeżeli zachorujesz przed upływem okresu wyczekiwania i nie obejmuje Cię żaden wyjątek, zwolnienie będzie usprawiedliwione, ale za ten czas nie otrzymasz zasiłku. Zleceniodawca nie musi wypłacać wynagrodzenia tylko dlatego, że lekarz wystawił e-ZLA.
Jak ustala się podstawę świadczenia
Najczęściej bierze się pod uwagę średni miesięczny przychód z 12 pełnych miesięcy kalendarzowych poprzedzających miesiąc powstania niezdolności do pracy. Jeżeli ubezpieczenie trwa krócej, ZUS uwzględnia odpowiednio krótszy okres pełnych miesięcy.
Przy stawce godzinowej, akordowej lub prowizyjnej obliczenia mogą wyglądać inaczej niż przy stałej kwocie miesięcznej. Znaczenie ma faktyczny przychód, od którego opłacono składkę chorobową. Dlatego dwa zlecenia z podobną liczbą godzin mogą dać różne świadczenia, jeśli różniły się wynagrodzeniem.
Przychód za miesiące, w których zleceniobiorca pracował tylko przez część czasu, również może wpłynąć na średnią. Przy dłuższej historii ubezpieczenia pojedynczy słabszy miesiąc obniża podstawę, a przy krótkim stażu wpływ takiego miesiąca bywa szczególnie odczuwalny.
Przeczytaj również: Klauzula CV co to - Dlaczego jest kluczowa dla Twojego CV?
Co dzieje się po zakończeniu umowy
Jeżeli niezdolność do pracy rozpoczęła się jeszcze w czasie ubezpieczenia, zasiłek może być wypłacany także po zakończeniu zlecenia. Działa to jednak w granicach ustawowych i nie oznacza bezterminowej ochrony. Po ustaniu ubezpieczenia standardowy okres wypłaty jest ograniczony do 91 dni, z wyjątkami dotyczącymi między innymi ciąży i gruźlicy.
Jeśli choroba zaczęła się dopiero po zakończeniu zlecenia, trzeba spełnić dodatkowe warunki, między innymi dotyczące długości niezdolności i terminu jej powstania. W tym wariancie nie warto zakładać, że każde późniejsze L4 zostanie opłacone.
Co zrobić po wystawieniu e-ZLA
e-ZLA trafia elektronicznie do systemu, ale w przypadku zleceniobiorcy sama informacja o zwolnieniu może nie wystarczyć do wypłaty. Najbezpieczniej od razu skontaktować się ze zleceniodawcą i potwierdzić, czy zostałeś zgłoszony do ubezpieczenia chorobowego oraz kto przekazuje dokumenty.
- Sprawdź zgłoszenie do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego.
- Przekaż zleceniodawcy informację o e-ZLA i okresie niezdolności do pracy.
- Ustal, czy dokument Z-3a zostanie przekazany do ZUS.
- Jeżeli ZUS wymaga dodatkowego wniosku, złóż formularz wskazany w portalu eZUS.
- Nie wykonuj pracy zarobkowej podczas zwolnienia, ponieważ może to skutkować utratą prawa do zasiłku.
Zasiłek może wypłacać ZUS albo płatnik składek, który zgłasza do ubezpieczenia chorobowego więcej niż 20 osób. Nie zmienia to zasad wyliczenia świadczenia, ale wpływa na to, do kogo trafiają dokumenty i kto przelewa pieniądze.
Co sprawdzić przed podpisaniem zlecenia
Przed rozpoczęciem pracy warto zapytać wprost, czy zleceniodawca zgłosi Cię do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. To krótka rozmowa, która może mieć duże znaczenie, bo składka zmniejsza bieżące wynagrodzenie, ale bez niej w razie choroby możesz zostać bez żadnego świadczenia.
Jeżeli masz nieregularne przychody, sprawdź również, od jakiej kwoty są naliczane składki społeczne. Nie każdy przychód z umowy automatycznie podnosi przyszły zasiłek, a przy zbiegu kilku umów zasady ubezpieczenia mogą być odmienne.
Najprostsza odpowiedź brzmi więc tak: L4 na umowie zleceniu jest płatne tylko wtedy, gdy podlegasz ubezpieczeniu chorobowemu i spełniasz warunki do zasiłku. W typowej sytuacji otrzymasz około 80% podstawy po odliczeniu 13,71%, a nie 80% całej kwoty brutto ani wynagrodzenie wypłacane automatycznie przez zleceniodawcę.
